Ly hôn là sự chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Tuy nhiên, ly hôn không làm chấm dứt quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái. Pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam quy định rất rõ về việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi cha mẹ ly hôn nhằm bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em.
1. Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con sau khi ly hôn
1.1. Quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con
Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, quy định:
“Điều 81. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn
- Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên; con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật Dân sự và các luật khác có liên quan.
- Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
- Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.”
Như vậy, pháp luật đã khẳng định: dù ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ đối với con và không được từ chối hoặc thoái thác nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con dưới bất kỳ hình thức nào.
Khi ly hôn, hai vợ chồng có thể thoả thuận về người trực tiếp nuôi con và nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con. Trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con và một số yếu tố khác như tuổi và nguyện vọng của người con, điều kiện của cha mẹ…
2. Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ không trực tiếp nuôi con
Căn cứ Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, quy định:
“Điều 82. Quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
- Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.
- Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
- Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.
Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.”
2.1. Nghĩa vụ cấp dưỡng cho con
Căn cứ khoản 2 Điều 82, Điều 110, Điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con nhằm đảm bảo điều kiện sinh hoạt, học tập và phát triển toàn diện cho con kể cả khi cha mẹ đã ly hôn. Nghĩa vụ cấp dưỡng này sẽ kéo dài đến khi con đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình hoặc người cấp dưỡng đã trực tiếp nuôi dưỡng con (người được cấp dưỡng) hoặc chấm dứt trong một số trường hợp khác theo quy định pháp luật.
Mức cấp dưỡng và phương thức cấp dưỡng cho con có thể do cha mẹ thỏa thuận hoặc do Tòa án quyết định căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con.
“Điều 110. Nghĩa vụ cấp dưỡng của cha, mẹ đối với con
Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con.”
“Điều 116. Mức cấp dưỡng
- Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
- Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.”
“Điều 118. Chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng
Nghĩa vụ cấp dưỡng chấm dứt trong các trường hợp sau đây:
- Người được cấp dưỡng đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình;
…
- Người cấp dưỡng đã trực tiếp nuôi dưỡng người được cấp dưỡng;
- Người cấp dưỡng hoặc người được cấp dưỡng chết;
…
- Trường hợp khác theo quy định của luật.”
2.2. Quyền thăm nom con
Căn cứ khoản 3 Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom, chăm sóc, giáo dục con. Người trực tiếp nuôi con không được cản trở quyền này, trừ trường hợp có căn cứ cho rằng việc thăm nom cản trở, gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của con và người không trực tiếp nuôi con đã bị Tòa án quyết định hạn chế quyền thăm nom con.
3. Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ trực tiếp nuôi con
Điều 83 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định:
“Điều 83. Quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
- Cha, mẹ trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện các nghĩa vụ theo quy định tại Điều 82 của Luật này; yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình tôn trọng quyền được nuôi con của mình.
- Cha, mẹ trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.”
Người trực tiếp nuôi con có trách nhiệm tạo môi trường sống ổn định, lành mạnh cho con, đồng thời phải tôn trọng quyền làm cha, mẹ của người không trực tiếp nuôi con.
4. Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
Căn cứ Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, trong quá trình thực hiện quyền nuôi con, nếu cha mẹ có thoả thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con hoặc có căn cứ cho rằng người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, cha, mẹ hoặc người có thẩm quyền có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con.
Tuy nhiên, việc thay đổi này phải xem xét nguyện vọng của con nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên. Trường hợp xét thấy cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con thì Tòa án quyết định giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ sau khi ly hôn được pháp luật quy định chặt chẽ, toàn diện, nhằm đảm bảo lợi ích tốt nhất cho con. Cha mẹ cần nhận thức rằng ly hôn chỉ chấm dứt quan hệ vợ chồng, không chấm dứt quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con. Việc giải quyết các vấn đề này không chỉ liên quan đến pháp luật mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến tương lai và quyền lợi của trẻ.
Công ty Luật TNHH YBS (YBS Law Firm) với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm sẽ đồng hành cùng bạn trong việc:
- Phân tích pháp luật và đánh giá tình huống cụ thể của bạn;
- Soạn thảo đơn từ, hồ sơ gửi Tòa án;
- Đưa ra chiến lược pháp lý tối ưu để bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho bạn và con;
- Hỗ trợ bạn trong suốt quá trình làm việc với cơ quan tố tụng.
Liên hệ tư vấn ngay hôm nay để được luật sư giải đáp chi tiết, kịp thời và miễn phí bước đầu giúp bạn an tâm hơn trên hành trình bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tương lai của con cái.
