Trong thực tế, không ít người khi quyết định ly hôn đơn phương thường mang tâm lý lo ngại rằng việc mình là người chủ động nộp đơn sẽ ảnh hưởng đến quyền được chia tài sản chung. Nhiều câu hỏi được đặt ra như: Ly hôn đơn phương có được chia tài sản không? Tòa án có chia tài sản như ly hôn thuận tình hay không? Có bị “thiệt” hơn vì là người khởi kiện hay không?
Bài viết dưới đây, dưới góc nhìn pháp lý của Luật sư YBS, sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định của pháp luật hiện hành về chia tài sản chung khi ly hôn đơn phương, từ đó có sự chuẩn bị phù hợp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
1. Ly Hôn Đơn Phương Là Gì?
Ly hôn đơn phương là trường hợp chỉ một bên vợ hoặc chồng nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết việc chấm dứt quan hệ hôn nhân, trong khi bên còn lại không đồng ý hoặc không hợp tác. Đây là một trong những tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân theo quy định tại khoản 1 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Pháp luật cho phép một bên được quyền yêu cầu ly hôn đơn phương khi cuộc sống hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài và mục đích hôn nhân không đạt được. Việc ly hôn trong trường hợp này không phụ thuộc vào sự đồng ý của bên còn lại, miễn là người yêu cầu có căn cứ phù hợp.
2. Ly Hôn Đơn Phương Có Được Chia Tài Sản Chung Không?
Câu trả lời là có. Việc bạn là người nộp đơn ly hôn đơn phương không làm mất đi quyền yêu cầu chia tài sản chung của vợ chồng. Pháp luật hôn nhân và gia đình không đặt ra bất kỳ quy định nào hạn chế quyền chia tài sản chỉ vì một bên là người khởi kiện ly hôn.
3. Cách Chia Tài Sản Chung Khi Ly Hôn Đơn Phương
Trường hợp vợ chồng có văn bản thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng và văn bản này có hiệu lực (toàn bộ hoặc một phần) thì áp dụng các nội dung của văn bản thỏa thuận để chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn. Đối với những vấn đề không được vợ chồng thỏa thuận hoặc thỏa thuận không rõ ràng hoặc đối với phần thoả thuận bị vô hiệu thì áp dụng các quy định pháp luật để giải quyết.
Trường hợp không có văn bản thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng hoặc văn bản thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng bị Tòa án tuyên bố vô hiệu toàn bộ thì áp dụng chế độ tài sản theo luật định. Cụ thể:
3.1. Trường hợp hai bên tự thỏa thuận được
Trong quá trình giải quyết ly hôn đơn phương, vợ chồng có quyền tự thỏa thuận với nhau về toàn bộ các vấn đề, trong đó có cả việc chia tài sản chung, Tòa án sẽ xem xét và công nhận sự thỏa thuận đó nếu không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội. Đây là phương án giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế mâu thuẫn phát sinh sau ly hôn.
3.2. Trường hợp Tòa án giải quyết việc chia tài sản
Trường hợp vợ chồng không thể thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án sẽ phân chia tài sản chung theo quy định pháp luật.
Theo Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, khi ly hôn, tài sản chung của vợ chồng theo nguyên tắc sẽ được chia đôi, tuy nhiên thực tế Tòa án sẽ xem xét toàn diện các yếu tố như hoàn cảnh của mỗi bên sau ly hôn, công sức đóng góp vào việc tạo lập và duy trì khối tài sản chung, cũng như việc bảo vệ quyền lợi chính đáng để mỗi bên có điều kiện ổn định cuộc sống và lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng để có cơ sở xem xét, giải quyết việc phân chia tài sản chung để đảm bảo quyền lợi của các bên.
4. Phân Biệt Tài Sản Chung Và Tài Sản Riêng Khi Ly Hôn
Việc chia tài sản khi ly hôn chỉ đặt ra đối với tài sản chung của vợ chồng. Do đó, trước khi tiến hành ly hôn và chia tài sản chung, việc hiểu rõ tài sản chung là gì và phân biệt rõ tài sản chung và tài sản riêng là bước rất quan trọng.
Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản chung của vợ chồng có thể hiểu là các tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác (tiền thưởng, tiền trúng xổ số,…) trong thời kỳ hôn nhân; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất của cả hai vợ chồng.
Ngược lại, tài sản riêng là tài sản mỗi bên có trước khi kết hôn, tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, tài sản có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng hoặc tài sản được xác lập là riêng theo thỏa thuận. Nếu có căn cứ chứng minh rõ ràng, tài sản riêng không bị đưa vào để chia khi ly hôn. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung.
5. Quy Trình Yêu Cầu Chia Tài Sản Khi Ly Hôn Đơn Phương
Khi nộp đơn ly hôn đơn phương kèm yêu cầu chia tài sản, Tòa án sẽ tiến hành xem xét theo trình tự tố tụng. Trước hết, các bên cần xác định rõ tài sản chung, tài sản riêng và cung cấp giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản của mỗi bên. Sau đó, tài sản chung sẽ được định giá tại thời điểm giải quyết ly hôn để làm căn cứ phân chia.
Tùy từng loại tài sản và theo yêu cầu của các bên, Tòa án có thể chia tài sản bằng hiện vật hoặc chia theo giá trị quy đổi bằng tiền. Việc chia tài sản luôn được xem xét một cách toàn diện, tổng thể để đảm bảo sự công bằng, hợp lý giữa các bên.
6. Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Ly Hôn Đơn Phương Và Chia Tài Sản
Trong thực tế, nhiều tranh chấp phát sinh do thiếu chứng cứ chứng minh nguồn gốc tài sản. Do đó, việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy tờ liên quan đến tài sản là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi của bạn.
Bên cạnh đó, nếu các bên có thể thỏa thuận với nhau về việc chia tài sản, đây vẫn là giải pháp được khuyến khích nhằm giảm áp lực tâm lý và rút ngắn thời gian giải quyết cũng như giảm chi phí cho các bên. Trong những trường hợp đặc biệt, Tòa án có thể điều chỉnh tỷ lệ chia tài sản nếu có căn cứ cho thấy sự chênh lệch lớn về công sức đóng góp hoặc hoàn cảnh của một bên sau ly hôn.
Ly hôn đơn phương vẫn được chia tài sản chung theo đúng quy định của pháp luật, nếu bạn có căn cứ cho thấy tài sản đó là tài sản chung của hai vợ chồng. Quyền yêu cầu chia tài sản không bị hạn chế chỉ vì bạn là người khởi kiện. Điều quan trọng là cần xác định đúng tài sản chung, tài sản riêng và chuẩn bị hồ sơ pháp lý đầy đủ.
Trong trường hợp bạn gặp khó khăn khi soạn đơn ly hôn đơn phương kèm yêu cầu chia tài sản, hoặc cần tư vấn chuyên sâu để thu thập chứng cứ, bảo vệ quyền lợi của mình, Luật sư YBS luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và hỗ trợ bạn một cách chuyên nghiệp, đúng pháp luật và phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể.
