Giấy vay tiền, giấy nợ viết tay là hình thức rất phổ biến nhất là khi các bên cho vay tiền nhưng muốn tránh thủ tục phức tạp. Chỉ cần một mảnh giấy, hai bên ký tên, ghi rõ số tiền và thời hạn trả là xem như xong. Tuy nhiên, trường hợp các bên cho vay bằng giấy viết tay thì khi đến hạn mà bên vay không trả, người cho vay thường gặp nhiều khó khăn khi đòi lại khoản vay như:
- Giấy vay viết tay không ghi ngày trả nợ hoặc không ghi lãi suất nên khó xử lý.
- Bên vay phủ nhận chữ viết, chữ ký hoặc đưa ra lý do “không mượn”, “bị ép ký”.
Vậy mượn tiền có giấy viết tay có kiện được không? Và phải chuẩn bị những gì để Tòa án chấp nhận giải quyết? Hãy cùng Luật sư YBS phân tích chi tiết dưới đây.
1. Giấy viết tay có giá trị pháp lý hay không?
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015:
“Điều 119. Hình thức giao dịch dân sự
- Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể.
- Trường hợp luật quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực, đăng ký thì phải tuân theo quy định đó.”
“Điều 463. Hợp đồng vay tài sản
Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.”
Pháp luật không có quy định về hình thức của hợp đồng vay phải là hợp đồng có công chứng, chứng thực mà chỉ quan tâm đến bản chất thỏa thuận, ý chí các bên và việc giao nhận tiền.
Tuy nhiên, vay tiền bằng giấy viết tay vẫn là giao dịch dân sự nên phải đáp ứng các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự nêu tại Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015:
- Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập;
- Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện;
- Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
Như vậy, giấy viết tay không cần công chứng hoặc chứng thực vẫn có thể được công nhận là một dạng hợp đồng vay tài sản hợp pháp và có giá trị, hiệu lực pháp luật, miễn là giấy viết tay đó đáp ứng đầy đủ các điều kiện có hiệu lực theo quy định tại Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 và nội dung thể hiện được ý chí, thỏa thuận của các bên về việc vay tiền.Trong quá trình giải quyết tranh chấp, Tòa án sẽ căn cứ vào giấy vay cùng các tài liệu liên quan để đánh giá tính xác thực của giao dịch.
2. Có giấy viết tay thì có khởi kiện đòi nợ được không
Điều quan trọng nhất khi khởi kiện không nằm ở hình thức hợp đồng vay mà là người cho vay có chứng minh được rằng khoản vay đã thực sự phát sinh hay không.
Như phân tích ở trên, giấy vay tiền viết tay nếu đáp ứng đủ các điều kiện có hiệu lực thì vẫn hợp pháp và có hiệu lực pháp luật. Do đó, các bên đã ký vào giấy vay tiền sẽ phải thực hiện nghĩa vụ theo thoả thuận, bên cho vay phải giao tiền cho bên vay và bên vay phải trả nợ khi đến hạn. Nếu đến hạn mà bên vay không trả nợ thì bên cho vay hoàn toàn có quyền khởi kiện ra Toà án để yêu cầu bên cho vay trả nợ.
Theo Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự, người khởi kiện phải đưa ra chứng cứ chứng minh yêu cầu của mình.
Do đó, Tòa án có thể chấp nhận yêu cầu khởi kiện nếu người cho vay chứng minh được:
- Các bên có thoả thuận về việc vay tiền (số tiền, lãi suất, thời hạn vay…), nội dung này có thể chứng minh bằng giấy vay tiền viết tay có xác nhận của các bên.
- Có việc giao nhận tiền giữa hai bên, việc này có thể được ghi nhận trong giấy vay tiền hoặc trong văn bản, tin nhắn, email…
• Bên vay thừa nhận việc vay tiền qua tin nhắn, cuộc gọi hoặc các hình thức khác;
• Khoản nợ đã đến hạn trả nhưng bên vay không thực hiện.
Như vậy, nếu người cho vay có căn cứ chứng minh được các nội dung trên, giấy viết tay hoàn toàn đủ điều kiện trở thành chứng cứ chính trong hồ sơ khởi kiện.
3. Những loại chứng cứ hỗ trợ quan trọng
Trong các vụ tranh chấp cho vay, giấyiấy vay tiền là tài liệu quan trọng, chủ yếu nhất, nhưng Tòa án vẫn sẽ xem xét tổng thể các chứng cứ kèm theo để đánh giá khách quan. Những loại chứng cứ thường được sử dụng gồm:
- Tin nhắn, email hoặc nội dung trao đổi về khoản vay: Các đoạn tin nhắn trên Zalo, Messenger, SMS hoặc email thể hiện việc đề nghị vay tiền, thời hạn trả hoặc việc xin khất nợ có giá trị chứng minh rất cao. Đây là nguồn dữ liệu trực tiếp thể hiện ý chí của bên vay.
- Sao kê hoặc chứng từ chuyển khoản: Đối với các khoản vay được giao bằng hình thức chuyển khoản, sao kê tài khoản hoặc chứng từ giao dịch sẽ giúp xác định dòng tiền rõ ràng. Nếu nội dung chuyển khoản ghi mục đích liên quan đến khoản vay, giá trị chứng minh càng mạnh.
- Lời khai của người làm chứng: Người đã nhìn thấy việc giao tiền hoặc nghe hai bên thỏa thuận về khoản vay có thể làm chứng. Nếu lời khai phù hợp với các tài liệu khác, đây là yếu tố quan trọng giúp Tòa xác nhận giao dịch vay là có thật.
- Các tài liệu thể hiện hành vi trả nợ hoặc thừa nhận nợ: Một số tài liệu phát sinh sau như tin nhắn hẹn trả nợ, giấy cam kết trả nợ, biên bản làm việc giữa hai bên cũng được xem là chứng cứ hỗ trợ. Tòa án sẽ đánh giá toàn diện để xác định bản chất sự việc.
4. Quy trình khởi kiện khi có giấy vay viết tay
Để việc khởi kiện diễn ra thuận lợi và tăng khả năng thu hồi nợ, người cho vay nên thực hiện theo đúng trình tự.
Trước hết, cần gửi thông báo yêu cầu trả nợ cho bên vay. Thông báo nên thể hiện rõ số tiền, thời điểm vay và thời hạn thanh toán. Việc gửi thông báo thể hiện thiện chí và tạo cơ sở chứng minh rằng người cho vay đã yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trước khi đưa vụ việc ra Tòa.
Sau đó, người cho vay chuẩn bị hồ sơ khởi kiện gồm giấy vay viết tay, các tài liệu liên quan đến khoản vay và thông tin về bên vay. Hồ sơ được nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn (bên vay) cư trú hoặc làm việc.
Tòa án sẽ tiến hành hòa giải, thu thập chứng cứ và đánh giá vụ việc. Nếu hòa giải không thành, Tòa án sẽ đưa vụ án ra xét xử theo quy định.
Khi bản án có hiệu lực mà bên vay không tự nguyện thi hành, người cho vay có thể đề nghị cơ quan thi hành án tổ chức thi hành án.
Như vậy, giấy vay viết tay là cơ sở pháp lý quan trọng để các bên bảo vệ quyền lợi của mình trong giao dịch vay tài sản, tuy nhiên để hạn chế rủi ro, các bên nên ghi rõ ràng, đầy đủ thông tin trong giấy vay (số tiền vay, thời hạn vay, lãi suất vay…) và lưu giữ lại các tài liệu trao đổi liên quan. Khi phát hiện bên vay có dấu hiệu né tránh, không thực hiện nghĩa vụ trả nợ, người cho vay cần nhanh chóng thu thập tài liệu và tìm đến luật sư để được hỗ trợ. Việc xử lý sớm, đúng trình tự sẽ giúp bảo vệ quyền lợi và rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, Công ty Luật TNHH YBS luôn hướng đến việc lựa chọn phương án giải quyết phù hợp, tiết kiệm thời gian và chi phí, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
