Trong bối cảnh thị trường tiêu dùng ngày càng phát triển, tình trạng hàng giả trở thành vấn đề đáng lo ngại. Các sản phẩm giả mạo không chỉ gây thiệt hại kinh tế – xã hội mà còn tiềm ẩn rủi ro đối với sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng. Vì vậy, việc nhận biết và phân biệt hàng chính hãng với hàng giả là điều cần thiết để bảo vệ bản thân và đảm bảo mua sắm an toàn.
Tác hại của hàng giả
– Đối với sự phát triển kinh tế – xã hội: hàng giả tác động tiêu cực đến môi trường cạnh tranh lành mạnh, thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài để phát triển kinh tế – xã hội. Hàng giả còn gây hậu quả phức tạp, nặng nề về mặt đạo đức và xã hội.
– Đối với người tiêu dùng: việc mua và sử dụng hàng giả làm thiệt hại đến lợi ích kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng, nhất là các sản phẩm như: thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm giả.
Bài viết này sẽ cung cấp những phương pháp phân biệt hàng thật và hàng giả chi tiết, giúp bạn bảo vệ quyền lợi của mình khi mua sắm và tránh gặp phải các rủi ro không đáng có.
1. Hàng Thật Và Hàng Giả Là Gì?
Pháp luật Việt Nam hiện nay không quy định trực tiếp khái niệm “hàng thật” trong một văn bản riêng biệt, mà xác định hàng giả và hàng hóa giả mạo làm căn cứ phân biệt. Vì vậy, hàng thật được hiểu là hàng hóa không thuộc các trường hợp bị coi là hàng giả theo quy định pháp luật.
Căn cứ Khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP và Luật Sở hữu trí tuệ, có thể hiểu:
Hàng thật là hàng hóa được sản xuất, phân phối hợp pháp, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, nhãn hàng hóa đầy đủ và chính xác, đảm bảo đúng chất lượng, công dụng, tiêu chuẩn kỹ thuật như đã công bố, không xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và không có dấu hiệu gian lận về tem, nhãn, bao bì hoặc thông tin sản phẩm.
Ngoài các quy định về hàng giả trong Nghị định 98/2020/NĐ-CP, pháp luật Việt Nam còn xác định hàng hóa giả mạo về quyền sở hữu trí tuệ theo quy định tại Điều 213 Luật Sở hữu trí tuệ, cụ thể:
Thứ nhất, theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP thì hàng giả bao gồm:
- a) Hàng hóa có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc bản chất tự nhiên, tên gọi của hàng hóa; hàng hóa không có giá trị sử dụng, công dụng hoặc có giá trị sử dụng, công dụng không đúng so với giá trị sử dụng, công dụng đã công bố hoặc đăng ký;
- b) Hàng hóa có ít nhất một trong các chỉ tiêu chất lượng hoặc đặc tính kỹ thuật cơ bản hoặc định lượng chất chính tạo nên giá trị sử dụng, công dụng của hàng hóa chỉ đạt mức từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu quy định tại quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký, công bố áp dụng hoặc ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa;
- c) Thuốc giả theo quy định tại khoản 33 Điều 2 của Luật Dược năm 2016 và dược liệu giả theo quy định tại khoản 34 Điều 2 của Luật Dược năm 2016;
- d) Thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật không có hoạt chất; không có đủ loại hoạt chất đã đăng ký; có hoạt chất khác với hoạt chất ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa; có ít nhất một trong các hàm lượng hoạt chất chỉ đạt từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu quy định tại quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký, công bố áp dụng;
đ) Hàng hóa có nhãn hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu, phân phối hàng hóa; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố, mã số mã vạch của hàng hóa hoặc giả mạo bao bì hàng hóa của tổ chức, cá nhân khác; giả mạo về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa hoặc nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa;
- e) Tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả. Tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả” gồm đề can, nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa, các loại tem chất lượng, dấu chất lượng, tem truy xuất nguồn gốc, phiếu bảo hành, niêm màng co hàng hóa hoặc vật phẩm khác của tổ chức, cá nhân kinh doanh có chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ của tổ chức, cá nhân khác; giả mạo tên thương mại, tên thương phẩm, mã số mã vạch, mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố của hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa của tổ chức, cá nhân khác.
Thứ hai, theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005, được sửa đổi 2022 thì hàng hóa giả mạo về quyền sở hữu trí tuệ gồm:
- a) Hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ theo quy định của Luật này bao gồm hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, hàng hóa giả mạo chỉ dẫn địa lý, hàng hóa sao chép lậu quy định tại các khoản 2, 3 và 4 Điều này.
- b) Hàng hóa giả mạo nhãn hiệu là hàng hóa, bao bì của hàng hóa có gắn nhãn hiệu hoặc dấu hiệu hoặc tem, nhãn có chứa các dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức khó phân biệt với nhãn hiệu đang được bảo hộ dùng cho chính mặt hàng đó mà không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệu.
- c) Hàng hóa giả mạo chỉ dẫn địa lý là hàng hóa, bao bì của hàng hóa có gắn dấu hiệu hoặc tem, nhãn có chứa các dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức khó phân biệt với chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ dùng cho chính mặt hàng đó và việc gắn dấu hiệu này được thực hiện bởi tổ chức, cá nhân không có quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý theo quy định tại khoản 4 Điều 121 của Luật này hoặc theo pháp luật của nước xuất xứ của chỉ dẫn địa lý đó.
- d) Hàng hóa sao chép lậu là bản sao được sản xuất mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả hoặc chủ sở hữu quyền liên quan.
Ngoài khái niệm về hàng giả đã được phân tích, trên thực tế còn tồn tại thuật ngữ “hàng nhái”, thường được dùng để chỉ các sản phẩm lưu thông trên thị trường không chính thống, có hình thức hoặc thiết kế “sao chép” từ sản phẩm chính hãng của các nhà sản xuất, kinh doanh hợp pháp mà không được phép. Tuy nhiên, hiện nay pháp luật Việt Nam chưa có quy định chính thức giải thích hoặc định nghĩa thuật ngữ “hàng nhái”. Do đó, khái niệm này chỉ được sử dụng phổ biến trong thực tiễn thương mại và các tài liệu mang tính tham khảo, truyền thông, mà không được dùng trong các văn bản pháp lý yêu cầu tính chính xác về thuật ngữ. Trong các văn bản quy phạm pháp luật, hành vi liên quan đến “hàng nhái” thường được xem xét và xử lý dưới các dạng hàng giả hoặc hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, tùy theo tính chất vi phạm cụ thể.
..
2. Phương Pháp Phân Biệt Hàng Thật Và Hàng Giả
Để giúp bạn nhận diện hàng thật và hàng giả một cách hiệu quả, dưới đây là những dấu hiệu cần chú ý:
2.1 Kiểm Tra Bao Bì Và Nhãn Mác
Hàng thật thường có bao bì và nhãn mác được in sắc nét, rõ ràng, với thông tin chính xác về sản phẩm. Ngược lại, hàng giả thường có bao bì mờ nhạt, in sai chính tả, thiết kế kém tinh xảo hoặc thiếu thông tin quan trọng.
Người tiêu dùng có thể quan sát trực tiếp bằng mắt thường. Các chi tiết như nước sơn, góc cạnh, chất liệu, độ hoàn thiện và bao bì của hàng giả thường không đạt độ sắc nét và tinh tế như hàng thật.
2.2 Kiểm Tra Mã Vạch Và Thông Tin Nguồn Gốc Xuất Xứ
Hàng thật luôn có thông tin rõ ràng về nhà sản xuất, đơn vị phân phối, địa chỉ, mã vạch hoặc tem chống giả. Ngược lại, hàng giả thường thiếu thông tin, ghi mập mờ hoặc có dấu hiệu chỉnh sửa.
Mã vạch là một công cụ rất hữu ích để xác định xuất xứ của sản phẩm. Hàng thật thường có mã vạch đúng quy chuẩn và bạn có thể dễ dàng kiểm tra được thông tin xuất xứ qua các ứng dụng quét mã vạch trên điện thoại. Mã vạch của hàng giả thường không hợp lệ hoặc không thể quét được thông tin chính xác.
Bên cạnh đó, các tem chống giả và mã QR trên bao bì cũng là một cách để bạn xác nhận sản phẩm có phải là hàng thật hay không.
2.3 So Sánh Giá Cả Và Nơi Bán Hàng
Nếu giá sản phẩm quá thấp so với giá thị trường, rất có thể bạn đang đối diện với một sản phẩm hàng giả. Hàng giả thường được bán với mức giá rẻ hơn nhiều so với sản phẩm chính hãng để thu hút người tiêu dùng. Nếu một sản phẩm có giá thấp hơn nhiều so với thông thường, người tiêu dùng cần cẩn trọng kiểm tra kỹ nguồn gốc trước khi mua.
Ngoài ra, bạn cũng nên chọn mua hàng tại các cửa hàng uy tín hoặc các đại lý được ủy quyền chính thức của hãng. Hàng giả thường được bán tại những cửa hàng nhỏ lẻ hoặc qua các trang website không rõ nguồn gốc.
2.4 Kiểm Tra Chất Lượng Sản Phẩm
Một dấu hiệu rõ ràng để phân biệt hàng thật và hàng giả là chất lượng sản phẩm. Hàng thật thường có chất liệu tốt, gia công tỉ mỉ và độ bền cao. Trong khi đó, hàng giả thường có chất liệu kém, gia công lỏng lẻo và dễ bị hỏng sau thời gian ngắn sử dụng.
Bạn có thể kiểm tra các chi tiết như đường may, kết cấu sản phẩm để nhận diện sự khác biệt này.
3. Pháp Lý Bảo Vệ Người Tiêu Dùng Trước Hàng Nhái
Đối tượng sản xuất, kinh doanh hàng giả có thể bị phạt cảnh cáo hoặc bị phạt tiền tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị áp dụng một hoặc các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả như: tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm hành chính, đình chỉ có thời hạn hoạt động sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ vi phạm, tước quyền sử dụng có thời hạn hoặc không có thời hạn các loại giấy tờ liên quan, buộc tiêu hủy hoặc loại bỏ, thu hồi yếu tố vi phạm trên hàng hóa… Ngoài ra, đối tượng sản xuất, kinh doanh hàng giả còn có thể bị truy tố trách nhiệm hình sự..
Việc mua bán hàng giả không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng mà còn gây thiệt hại cho nền kinh tế và xâm phạm quyền lợi của các thương hiệu uy tín.
4. Lời Khuyên Khi Mua Sắm
- Mua hàng tại cửa hàng chính hãng, đại lý uy tín và trang website chính thức của thương hiệu.
- Kiểm tra mã vạch, tem chống giả và chứng nhận xuất xứ.
- Cảnh giác với mức giá quá thấp so với giá niêm yết của sản phẩm chính hãng.
- Khi phát hiện hàng giả, người dùng có thể báo cáo với cơ quan chức năng để xử lý.
Luật sư YBS luôn sẵn sàng cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý về sở hữu trí tuệ và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trước hành vi buôn bán hàng giả. Nếu bạn đang gặp phải vấn đề liên quan đến hàng giả hoặc tranh chấp sở hữu trí tuệ, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để nhận sự hỗ trợ tận tình.
