Ly hôn không chỉ là việc chấm dứt quan hệ hôn nhân mà còn phát sinh nhiều vấn đề pháp lý quan trọng, trong đó chia tài sản khi ly hôn luôn là mối quan tâm hàng đầu của các bên. Nhiều người băn khoăn rằng tài sản khi ly hôn sẽ được chia như thế nào, căn cứ vào quy định nào và quyền lợi của mình có được bảo đảm hay không.
Trong bài viết này, Luật sư của YBS sẽ phân tích các quy định mới nhất về chia tài sản khi ly hôn, nguyên tắc Tòa án áp dụng trên thực tế và những lưu ý quan trọng giúp bạn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
1. Căn cứ pháp lý về chia tài sản khi ly hôn
Việc chia tài sản khi ly hôn tại Việt Nam hiện nay được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Tòa án xem xét, giải quyết việc phân chia tài sản giữa vợ và chồng khi chấm dứt quan hệ hôn nhân.
Theo quy định pháp luật, tài sản của vợ chồng khi ly hôn được phân thành tài sản chung và tài sản riêng. Việc phân định đúng tính chất của từng loại tài sản là cơ sở then chốt trong quá trình giải quyết chia tài sản khi ly hôn.
Tài sản chung của vợ chồng là những tài sản do hai bên cùng tạo lập trong thời kỳ hôn nhân, bao gồm thu nhập từ lao động, hoạt động sản xuất kinh doanh, tài sản mua sắm bằng nguồn thu nhập chung và các khoản lợi tức phát sinh trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Ngược lại, tài sản riêng là tài sản mà mỗi bên có trước khi kết hôn hoặc được thừa kế riêng, tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân. Những tài sản này chỉ được coi là tài sản riêng khi có căn cứ, giấy tờ chứng minh rõ ràng theo quy định của pháp luật.
(Căn cứ: Điều 33, Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014)
2. Nguyên tắc chia tài sản khi ly hôn theo luật Hôn nhân và Gia đình 2.1. Ưu tiên thỏa thuận giữa vợ và chồng
Pháp luật luôn tôn trọng quyền tự định đoạt của vợ chồng. Vì vậy, khi ly hôn, các bên có quyền tự thỏa thuận về việc chia tài sản chung. Trường hợp thỏa thuận không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội, Tòa án sẽ công nhận và ghi nhận trong bản án hoặc quyết định ly hôn.
Việc thỏa thuận giúp các bên tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế tối đa tranh chấp phát sinh sau ly hôn.
2.2. Tòa án giải quyết khi không thỏa thuận được
Trong trường hợp vợ chồng không thể đạt được thỏa thuận, Tòa án sẽ áp dụng các nguyên tắc pháp luật để chia tài sản chung. Nguyên tắc cơ bản là tài sản chung được chia theo hướng bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của vợ và chồng. Tuy nhiên, việc chia đôi không có nghĩa là luôn chia đúng tỷ lệ 50/50 trong mọi trường hợp.
Trên thực tế, Tòa án sẽ xem xét toàn diện các yếu tố như hoàn cảnh kinh tế của mỗi bên, ; công sức đóng góp vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung, bảo vệ quyền lợi chính đáng của con chưa thành niên; và lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.
3. Phân biệt tài sản chung và tài sản riêng khi ly hôn
Việc xác định tài sản chung và tài sản riêng là bước quan trọng trong quá trình giải quyết ly hôn, bởi đây là vấn đề thường phát sinh tranh chấp do khó chứng minh nguồn gốc tài sản.
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân được mặc nhiên coi là tài sản chung, trừ trường hợp có căn cứ chứng minh là tài sản riêng. Tài sản riêng bao gồm tài sản có trước hôn nhân, được tặng cho hoặc thừa kế riêng, hoặc được xác lập riêng theo thỏa thuận hợp pháp.
Trong thực tế, tài sản riêng có thể bị hòa nhập vào tài sản chung, chẳng hạn một bên dùng tiền riêng để mua tài sản trong thời kỳ hôn nhân nhưng không có thỏa thuận xác định là tài sản riêng. Khi đó, Tòa án sẽ xem xét nguồn gốc hình thành và mức độ đóng góp để xác định phần giá trị được bảo đảm quyền lợi cho mỗi bên.
4. Trình tự giải quyết chia tài sản khi ly hôn
Khi có yêu cầu chia tài sản trong vụ án ly hôn, Tòa án sẽ trước hết xác định tài sản chung và tài sản riêng trên cơ sở chứng cứ do các bên cung cấp. Tiếp theo, tài sản được định giá tại thời điểm giải quyết vụ việc. Trên cơ sở đó, Tòa án khuyến khích các bên thỏa thuận; nếu không đạt được thỏa thuận, Tòa án sẽ trực tiếp phân chia theo quy định pháp luật.
Quyết định chia tài sản được ban hành trên nguyên tắc công bằng, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của vợ chồng, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế của từng vụ việc..
5. Một số lưu ý quan trọng khi chia tài sản theo luật Hôn nhân và Gia đình mới nhất
Trong thực tế, nhiều vụ tranh chấp kéo dài do các bên không chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng cứ chứng minh quyền sở hữu và nguồn gốc tài sản. Do đó, việc thu thập tài liệu liên quan là yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mỗi bên.
Trường hợp vợ chồng đã có thỏa thuận chia tài sản trong thời kỳ hôn nhân và thỏa thuận này hợp pháp, thỏa thuận đó vẫn được áp dụng khi ly hôn. Tòa án cũng có thể điều chỉnh tỷ lệ chia tài sản nếu có căn cứ về sự chênh lệch đáng kể trong công sức đóng góp hoặc hoàn cảnh đặc biệt của một bên.
Việc chia tài sản khi ly hôn được thực hiện theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và các văn bản hướng dẫn liên quan. Dù lựa chọn thỏa thuận hay yêu cầu Tòa án giải quyết, việc hiểu đúng pháp luật và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ sẽ giúp bảo đảm tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.
Nếu bạn cần tư vấn và làm rõ các vấn đề pháp lý liên quan đến việc xác định hoặc phân chia tài sản khi ly hôn, Luật sư của YBS Law Firm luôn sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ bạn tận tâm, chuyên nghiệp và đúng quy định pháp luật..
