Việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin về thủ tục đăng ký kiểu dáng công nghiệp nhằm giúp doanh nghiệp và các nhà sáng tạo bảo vệ tốt nhất quyền lợi của mình.
Kiểu dáng công nghiệp là gì?
Theo Khoản 13 Điều 4 của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi bổ sung năm 2022, kiểu dáng công nghiệp được định nghĩa là hình dáng bên ngoài của một sản phẩm hoăc bộ phận có thể được lắp ráp thành một sản phẩm phức hợp, được biểu diễn thông qua hình khối, các đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này và có thể quan sát được trong quá trình sử dụng thông thường của sản phẩm hoặc sản phẩm phức hợp.
Tại sao phải đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp?
Một số lý do tại sao phải đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp như sau:
- Đăng ký kiểu dáng công nghiệp chỉ có thể được cấp văn bằng bảo hộ nếu đảm bảo tính mới so với thế giới. Do đó, trước khi đưa kiểu dáng công nghiệp của một sản phẩm ra thị trường, chủ sở hữu cần nộp đơn cho kiểu dáng bởi nếu đã đưa sản phẩm ra thị trường dù kiểu dáng có đáp ứng tiêu chuẩn bảo hộ nhưng đã mất tính mới bởi chính nó thì sau này cũng không được cấp văn bằng bảo hộ.
- Kiểu dáng của một sản phẩm thường là yếu tố tạo ra sự hấp dẫn hoặc cuốn hút đối với khách hàng và sự hấp dẫn hữu hình là yếu tố chính trong việc quyết định lựa chọn sản phẩm này thay vì sản phẩm khác của khách hàng. Do tầm quan trọng về thương mại của kiểu dáng đối với sự thành công của sản phẩm. Và nhằm đảm bảo quyền lợi của chủ sở hữu thì việc bảo hộ kiểu dáng khỏi hành vi sao chép và bắt chước của đối thủ cạnh tranh là một phần quan trọng trong chiến lược kinh doanh của bất kỳ nhà tạo dáng hoặc nhà sản xuất nào.
- Kiểu dáng công nghiệp chính là tài sản của doanh nghiệp, có thể làm tăng giá trị thương mại của công ty và sản phẩm. Với tư cách là một tài sản của công ty, kiểu dáng công nghiệp phải được quản lý, kiểm soát và bảo hộ đầy đủ.
- Kiểu dáng công nghiệp có vai trò quan trọng trong việc tiếp thị thành công một loại sản phẩm, giúp xác định hình ảnh thương hiệu của công ty. Việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp bảo đảm sự độc quyền đối với việc sử dụng chúng và là nhân tố chính trong chiến lược tiếp thị của công ty.
- Kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ có thể tạo ra nguồn thu nhập bổ sung cho doanh nghiệp thông qua việc thu phí chuyển giao quyền sử dụng kiểu dáng cho người khác hoặc thông qua quyền của kiểu dáng được đăng ký.
Đối tượng nào không được bảo hộ kiểu dáng công nghiệp?
Các đối tượng không được bảo hộ kiểu dáng công nghiệp
Căn cứ theo Điều 64 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 được sửa đổi bổ sung năm 2022
- Hình dáng bên ngoài của sản phẩm do đặc tính kỹ thuật của sản phẩm bắt buộc phải có;
- Hình dáng bên ngoài của công trình xây dựng dân dụng hoặc công nghiệp;
- Hình dáng của sản phẩm không nhìn thấy được trong quá trình sử dụng sản phẩm.
Thủ tục đăng ký kiểu dáng công nghiệp
a. Yêu cầu, điều kiện thực hiện:
Tổ chức, cá nhân đáp ứng các điều kiện sau có quyền đăng ký kiểu dáng công nghiệp:
- Tác giả tạo ra kiểu dáng công nghiệp bằng công sức và chi phí của mình;
- Tổ chức, cá nhân đầu tư kinh phí, phương tiện vật chất cho tác giả dưới hình thức giao việc, thuê việc, trừ trường hợp các bên có thoả thuận khác và thoả thuận đó không trái với quy định của pháp luật;
- Trường hợp nhiều tổ chức, cá nhân cùng nhau tạo ra hoặc đầu tư để tạo ra kiểu dáng công nghiệp thì các tổ chức, cá nhân đó đều có quyền đăng ký và quyền đăng ký đó chỉ được thực hiện nếu tất cả các tổ chức, cá nhân đó đồng ý;
Trường hợp kiểu dáng công nghiệp được tạo ra do sử dụng cơ sở vật chất – kỹ thuật, kinh phi từ ngân sách nhà nước:
- Trường hợp kiểu dáng công nghiệp được tạo ra trên cơ sở Nhà nước đầu tư toàn bộ kinh phí, phương tiện vật chất – kỹ thuật, quyền đăng ký kiểu dáng công nghiệp thuộc về Nhà nước. Tổ chức, cơ quan nhà nước được giao quyền chủ đầu tư có trách nhiệm đại diện Nhà nước thực hiện quyền đăng ký kiểu dáng công nghiệp;
- Trường hợp kiểu dáng công nghiệp được tạo ra trên cơ sở Nhà nước góp vốn (kinh phí, phương tiện vật chất – kỹ thuật), một phần quyền đăng ký kiểu dáng công nghiệp tương ứng với tỷ lệ góp vốn thuộc về Nhà nước. Tổ chức, cơ quan nhà nước là chủ phần vốn đầu tư của Nhà nước có trách nhiệm đại diện Nhà nước thực hiện phần quyền đăng ký kiểu dáng công nghiệp;
- Trường hợp kiểu dáng công nghiệp được tạo ra trên cơ sở hợp tác nghiên cứu – phát triển giữa tổ chức, cơ quan nhà nước với tổ chức, cá nhân khác, nếu trong thoả thuận hợp tác nghiên cứu – phát triển không có quy định khác thì một phần quyền đăng ký kiểu dáng công nghiệp tương ứng với tỷ lệ đóng góp của tổ chức, cơ quan nhà nước trong việc hợp tác đó, thuộc về Nhà nước. Tổ chức, cơ quan nhà nước tham gia hợp tác nghiên cứu – phát triển có trách nhiệm đại diện Nhà nước thực hiện quyền đăng ký kiểu dáng công nghiệp.
Người có quyền đăng ký có quyền chuyển giao quyền đăng ký cho tổ chức, cá nhân khác dưới hình thức hợp đồng bằng văn bản, để thừa kế hoặc kế thừa theo quy định của pháp luật, kể cả trường hợp đã nộp đơn đăng ký.
b. Cơ quan thực hiện:
Cục Sở hữu trí tuệ – Bộ Khoa học và Công nghệ
c. Thành phần hồ sơ:
- Tờ khai Đăng ký kiểu dáng công nghiệp;
- Giấy ủy quyền (nếu nộp đơn thông qua đại diện);
- Bản sao chứng từ nộp phí, lệ phí (trường hợp nộp phí, lệ phí qua dịch vụ bưu chính hoặc nộp trực tiếp vào tài khoản của Cục Sở hữu trí tuệ);
- Bộ ảnh chụp/Bản vẽ;
- Bản mô tả;
- Tài liệu chứng minh quyền đăng ký nếu người nộp đơn thụ hưởng quyền đăng ký của người khác;
- Tài liệu chứng minh quyền ưu tiên, nếu có yêu cầu hưởng quyền ưu tiên.
d. Hình ảnh mẫu Mẫu bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp:
